Soorten ketels op vaste brandstof

Een woning is een bijzondere plek. We willen dat het er comfortabel, gezellig en… aangenaam warm is. Gezien onze geografische ligging is een efficiënt verwarmingssysteem geen luxe, maar een absolute noodzaak.

Hoe bepaal je het juiste ketelvermogen voor de woning?

Bij het kiezen van een geschikte ketel is het bepalen van het juiste vermogen essentieel. Dit hangt af van de oppervlakte van de woning of het gebouw, maar ook van de isolatie en luchtdichtheid ervan. Het is best om deze berekening over te laten aan een ervaren installateur, die op basis van de technische gegevens over de bouwconstructie, de grootte en indeling van de ruimtens en de warmtebronnen (zoals de locatie van de radiatoren en de warmwaterpunten) zal bepalen welk type verwarmingssysteem en welk ketelvermogen de beste oplossing is.

De installateur analyseert de warmtebehoefte van het gebouw. Zoals eerder vermeld, is deze afhankelijk van de isolatiegraad en luchtdichtheid. Voor oudere woningen met beperkte isolatie en niet-luchtdichte ramen bedraagt de warmtebehoefte ongeveer 100 W/m². In nieuwbouwwoningen ligt dit doorgaans tussen 45 en 75 W/m². Energiezuinige gebouwen of woningen met verbeterde thermische isolatie hebben een warmtebehoefte van minder dan 45 W/m². 

Met deze gegevens bepaalt de installateur het vermogen van de radiatoren die nodig zijn om de afzonderlijke ruimtes te verwarmen. Door deze gegevens bij elkaar op te tellen (d.w.z. het vermogen van alle radiatoren in het huis of appartement) weet hij welk vermogen de ketel moet hebben voor een comfortabele en efficiënte verwarming.

Ketels op vaste brandstof – soorten en basisinformatie

CV-ketels op vaste brandstof worden vooral toegepast in vrijstaande woningen, omdat ze (door hun afmetingen) een aparte ruimte vereisen, zoals een stookruimte of kelder. Een belangrijk voordeel van dit type ketel is de lagere aankoop- en gebruikskosten in vergelijking met gasketels. Daartegenover staat dat brandstofopslag noodzakelijk is en dat de gebruiker de ketel handmatig moet bedienen en onderhouden.

Bij het kiezen van een ketel is het belangrijk om eerst te bepalen welke brandstof je wilt gebruiken. De meeste ketels zijn ontworpen voor één specifiek type brandstof, en alleen het gebruik van de juiste brandstof garandeert optimale prestaties. Het gebruik van een ander type brandstof is vaak mogelijk, maar kan leiden tot een aanzienlijke daling van het rendement – soms zelfs met meerdere procenten – en tot een hogere uitstoot van schadelijke stoffen. Er zijn verschillende soorten brandstoffen die in ketels op vaste brandstof worden gebruikt:

• steenkool (cokes, kolengruis, eco-erwtenkolen)
• hout (houtblokken, houtsnippers)
• pellets
• briketten
• energiewilg, energiegranen, stro

Multi-brandstofketels – soorten en basisinformatie

Er zijn ook ketels op de markt die zonder problemen verschillende soorten brandstof kunnen gebruiken, de zogenaamde multi-brandstofketels. Deze worden onderverdeeld in: :

Eénkamerketels

In één verbrandingskamer kunnen zowel vaste als vloeibare brandstoffen worden gebruikt. De ketel beschikt over twee openingen – via de ene wordt vaste brandstof toegevoegd, in de andere wordt een brander voor vloeibare brandstof geplaatst. Wanneer men echter vaste brandstof wil gebruiken, moet de brander eerst worden verwijderd.

Tweekamerketels

Deze zijn uitgerust met twee aparte verbrandingskamers, elk bestemd voor een specifiek type brandstof. Daardoor hoeft de brander niet te worden gedemonteerd bij verwarming met vaste brandstof.

Het grote voordeel van deze toestellen is de volledige automatische omschakeling. Zodra de vaste brandstof in de ene kamer opgebruikt is, schakelt de ketel automatisch over op de verbranding van vloeibare brandstof in de tweede kamer.

Wanneer de keuze voor een bepaald type brandstof is gemaakt – zowel voor ruimteverwarming als voor sanitair warm water – is het tijd om te bepalen welk type ketelconstructie het beste aansluit bij de woning en de verwachtingen op het gebied van comfort en gebruiksgemak. 

Ketels op vaste brandstof zonder ventilator

Dit zijn ketels met de eenvoudigste constructie en behoren tot de meest betaalbare oplossingen op de markt. Er zijn twee varianten:

Bovenverbranding – ook wel kamerketels genoemd

Geschikt voor het stoken van cokes, kolen en, als alternatief, hout. De vulkamer fungeert tegelijkertijd als verbrandingskamer. Een nadeel is het lagere rendement en de noodzaak om regelmatig brandstof bij te vullen. De brandduur per lading bedraagt gemiddeld circa 8 uur.

Onderverbranding – ook wel vulketels genoemd

Deze hebben een modernere constructie en bieden een hoger rendement dan modellen met bovenverbranding, maar zijn doorgaans duurder. De verbranding vindt plaats aan de achterwand van de vulkamer of in een aparte verbrandingskamer achter de vulruimte. De brandduur is aanzienlijk langer en kan – afhankelijk van de grootte van de verbrandingskamer – oplopen tot wel 18 uur.

Ketels met ventilator

Dit zijn de meest geavanceerde, maar ook duurdere oplossingen. Ze zijn geschikt voor het verbranden van kolen, kolengruis en hout. De verbrandingslucht wordt aangevoerd via een ventilator, terwijl het volledige proces wordt aangestuurd door een microprocessor. De brandduur kan oplopen tot wel 36 uur. Deze ketels kunnen worden aangesloten op een kamerthermostaat, wat zorgt voor een nauwkeurige temperatuurregeling en optimaal wooncomfort. Dit type ketel is bijzonder veelzijdig: verschillende brandstoffen kunnen worden gebruikt en bediening is doorgaans slechts één tot twee keer per dag nodig.

Andere soorten ketels

Naast de hierboven genoemde modellen zijn er nog andere soorten ketels beschikbaar, zoals houtvergassingsketels (ook bekend als houtvergasser) en ketels met automatische brandstoftoevoer.

Houtvergassingsketels zetten hout om in houtgas, dat vervolgens wordt verbrand. Dankzij dit proces behalen deze ketels een zeer hoog rendement en efficiënte warmteafgifte. De brandduur varieert van 8 tot zelfs 24 uur, afhankelijk van de grootte van de verbrandingskamer.

Ketels met automatische brandstoftoevoer (retortketels) behoren tot de meest gebruiksvriendelijke oplossingen. Ze zijn uitgerust met een brandstofreservoir en een automatische toevoer, waarbij één vulling voldoende is voor 2 tot 5 dagen werking.

De hoeveelheid brandstof wordt door de regeling zodanig gedoseerd dat de ketel altijd werkt met het vermogen dat nodig is om de ingestelde binnentemperatuur te behouden. Meestal wordt in dit type ketel gebruikgemaakt van eco-erwtenkolen.

Volgens een vergelijkbaar principe werken ook toestellen met een zuiger- of schroeftoevoersysteem. Deze beschikken eveneens over een automatische regeling en brandstofreservoir. In modellen met zuigermechanisme wordt doorgaans kolengruis gebruikt (met fijnere deeltjes dan eco-erwtenkolen), terwijl ketels met een schroef- of pneumatische toevoer geschikt zijn voor pellets (geperste houtkorrels).